Kene Nedir? Korunma Yöntemleri

Keneler tropik ve subtropik iklim özelliklerine sahip bölgelerde yaygın olarak yaÅŸayan canlılardır. YaÅŸamak için kan emerek beslenmek zorundadır. Kan emmek için konak seçimi yapmazlar. Memeli, sürüngen kanatlı hayvanlar ve ya insanlardan kan emebilirler. Bu nedenle dış parazit olarak önemlidirler. Ayrıca, kan emdikleri canlılar arasında viral, riketsiyal, bakteriyel ve protozoan hastalık etkenlerini taşıma ve bulaÅŸtırma yolu ile birçok hastalığın çıkış ve yayılışında rol oynarlar.

Tüm bunlar, kenelerin hayvan saÄŸlığı açısından önemli bir tehdit oldukları kadar insan saÄŸlığı açısından da çok önemli olan parazitler arasında yer almasına yol açmaktadır.

Türkiye’nin subtropik iklim kuÅŸağında yer alıyor olması, coÄŸrafik yapısı gibi özellikler nedeni ile birçok kene türünün üreme ve geliÅŸmesi için çok uygun bir ortam oluÅŸturmaktadır. Bunlara, hayvan hareketlerinde ve ilaçlamalardaki kontrol eksikliÄŸi, yetiÅŸtiricilik sistemlerinin bilimsel ve modern tekniklerle yapılmıyor olması eklendiÄŸinde durumun ciddiyeti daha da vahim bir hal almaktadır. Bütün bu olayları kontrol edecek, gerekli önlemleri alacak, korunma ve tedavi programlarını hazırlayacak olan veteriner hekimlik mesleÄŸi çalışanlarının karar aÅŸamalarında dışlanıyor olması ise olayın tüm insan saÄŸlığını ve geleceÄŸimizi tehdit eden bir boyuta ulaÅŸmasına neden olmaktadır.

Keneler, konakçı spesifitesi göstermeksizin mutlaka bir canlıya tutunarak kan emmek zorunda olan ektoparazitlerdir.
Kene halk arasında yöresel olarak deÄŸiÅŸik adlarla bilinir; sakırga, kerni, teza, yavsı bu adlardan bazılarıdır.
Kenelerin viral, bakteriyel, protozoer ve helmint hastalık etkenlerine mekanik veya biyolojik vektörlük yaparak hayvan ve insanlarda 200 den fazla hastalığın ortaya çıkmasında rol oynadıkları bilinmektedir.
Türkiye kene faunası yönünden çok zengin bir ülkedir. Dünyada bilinen yaklaşık 900 kene türünün pek çoÄŸunu ülkemizde rastlamamız mümkündür. Keneleri genel olarak iki bölümde inceleyebiliriz; Ä°xodide ailesinden olanlara sert kene, Argaside ailesinden olanlara yumuÅŸak kene denir.
Türkiye’de en çok rastlanan ve insan ve hayvanlara hastalık nakleden önemli keneler; I. ricinus, Hyalomma anatolicum anatolicum, H. anatolicum excavatum, H. dentritum, H. marginatum ve H. aegyptium, Rhipicephalus. bursa, R. turanicus ve R. sanguineus, Haemaphysalis punctata, Hae. parva, Hae. sulcata, Hae. numidiana ve Hae. inermis, Dermacentor marginatus ve D. niveus, Boophilus annulatus, yaygın olarak bulunmuÅŸ türlerdir. Argasidae ailesinden de pek çok kene türünün ülkemizde bulunduÄŸu bildirilmektedir.
Kenelerin mekanik ve biyolojik vektörlük yaparak sebep olduÄŸu hastalıklardan bazıları; babesiosis, brucellosis, veba, salmonellosis, listeriosis, luping-ill, lyme, tropikal theileriosis, anaplasmosis Türkiye’de sıklıkla rastlanmaktadır. Son zamanlarda Kırım Kongo Kanamalı AteÅŸi hastalığıgüncel hale gelmiÅŸtir. Bunların dışında hayvanlardan kan emen kenelerin sebep olduÄŸu zehirlenmeler ve felçler de çok sık olarak ortaya çıkmaktadır.

Keneler otlak, çalılık ve kırsal alanlarda yaÅŸayan küçük oval ÅŸekilli, 6-8 bacaklı, uçamayan,
sıçrayamayan hayvanlardır. Hayvan ve insanların kanlarını emerek beslenirler ve bu sayede
hastalıkları insanlara bulaştırabilirler.

Ãœlkemiz kenelerin yaÅŸamaları için coÄŸrafi açıdan oldukça uygun bir yapıya sahiptir. Türlere
göre deÄŸiÅŸmekle beraber kenelerin, küçük kemiricilerden, yaban hayvanlarından evcil memeli
hayvanlara ve özellikle kuÅŸlara devekuÅŸlarına kadar geniÅŸ bir konakçı listesi mevcuttur.
Kenelerin bazı türleri ve geliÅŸim dönemleri gözle görülemeyecek kadar küçük olabilir;
ancak, kenelerin tümü, kanla beslenebilecekleri hayvan ve bazen de insanların arayışı içerisindedir.

Türlerine göre, keneler, farklı alanlarda ve özellikle ormanlık alanların yakınlarında bulunur. Kene
bulaşık alanlardan yürürken veya çalılıklar gibi bulaşık bitkilere (sözgelimi, dökülmüÅŸ yapraklar )
sürtünürken keneler ile karşı karşıya kalınabilir. Keneler, memeli hayvanlar ve kuÅŸlardan
beslendiğinden, bu hayvanlar, kenelerin ve taşıdıkları hastalık etkenlerinin varlığının
sürdürülmesinde önemli rol oynamaktadır.