Site Yöneticisi

TeÅŸhisi yapılmış kene alerjisinde, alınması gereken en önemli önlem, kene ile olan teması azaltmakdır. Bir evde, keneden tamamen kurtulmak genelde mümkün deÄŸildir. Kenenin üremesini azaltacak en etkili yollardan bazıları, havalandırmayı arttırmak, duvardan-duvara halılardan, doldurulmuÅŸ yatak ve mobilyalardan kaçınarak, ve HEPA veya mikro filtreli merkezi elektrikli süpürgelerini kullanarak toz miktarını azaltmaktır.

Kene (Ixodoidea), eklem bacaklıların örümceÄŸimsiler (Arachnida) sınıfından kan emici ve gözsüz bir dış parazittir. özellikle göçmen kuÅŸlarla hastalıkları yayıldıkları bilinmektedir. Ä°nsan, koyun, köpek, kedi, deve gibi canlıların derilerine yapışarak kanlarını emer. "Asıl kene" olarak bilinir.

Ayrı eÅŸeylidir ve yumurta ile çoÄŸalır. DiÅŸi yumurtalarını yaprak, çöp veya hayvan kılları arasına bırakır. GeliÅŸimlerinde metamorfoz vardır. Yumurtalarından üç çift bacaklı larvalar çıkar. Bunlar bir pupa devresi geçirerek 8 bacaklı nimfalara (tam geliÅŸmemiÅŸ yavrular) dönüÅŸürler. Nimfalar da bir pupa safhası geçirdikten sonra ergin hale gelirler. Larva ve nimfalar genellikle kertenkeleler üzerinde, erginler ise insan, koyun, sığır, köpek gibi memeliler üzerinde parazit yaÅŸarlar.
Vücutları baÅŸla kaynaÅŸmış bir göÄŸüs ve torba biçimli diÅŸi 11-12 mm'ye kadar siÅŸer. Erginlerinde dört çift bacak bulunur. Bacakların uçlarında çengeller ve vantuzlar vardır. Deriye rahatça yapışarak hortumlarıyla kan emerler. Ä°yice ÅŸiÅŸtikten sonra kendilerini yere atarak konaklarından uzaklaşır, ot veya aÄŸaçlara tırmanırlar. Ön ayaklarının uçları dokunma ve koku alma için özelleÅŸmiÅŸtir. Ormanlarda bulunduÄŸu aÄŸacın altından bir hayvan geçtiÄŸi takdirde üzerine düÅŸüp derisine yapışır ve etine hortumunu sokarak kanını emer. Ä°lk iki bacak çifti öne, son iki çifti geriye yönelmiÅŸtir. Bugün 889 [1] kene türü bilinmektedir. Kenelerin hepsi zararlı, parazit ve kör deÄŸildir. Sığır ve köpek kene türleri gözlüdür. Ä°nsan ve ehil hayvanlarda parazit yaÅŸayanlar çeÅŸitli hastalık mikroplarını bulaÅŸtırdıklarından saÄŸlık bakımından zararlıdır ve birçok bakteri de üretmektedir.

Vücudunuzda gördüÄŸünüz kene ile ilgili ne yapmalısınız?

• Teninizde kene görürseniz kenenin üzerine kimyasal maddeler dökmeyin, kene kusar ve midesindeki virüsleri size bulaÅŸtırır.
• Kenenin kendiliÄŸinden çıkmasını beklemek daha uygun bir yöntemdir. Elinizi, ıslatın keneye dokunmadan kene etrafında daireler çizin, bir süre sonra kene yapıştığı yerden çıkacaktır.
• En yakın zamanda bir saÄŸlık kuruluÅŸun gidin ve kontrollerinizi yaptırın.

Keneler tropik ve subtropik iklim özelliklerine sahip bölgelerde yaygın olarak yaÅŸayan canlılardır. YaÅŸamak için kan emerek beslenmek zorundadır. Kan emmek için konak seçimi yapmazlar. Memeli, sürüngen kanatlı hayvanlar ve ya insanlardan kan emebilirler. Bu nedenle dış parazit olarak önemlidirler. Ayrıca, kan emdikleri canlılar arasında viral, riketsiyal, bakteriyel ve protozoan hastalık etkenlerini taşıma ve bulaÅŸtırma yolu ile birçok hastalığın çıkış ve yayılışında rol oynarlar.

Tüm bunlar, kenelerin hayvan saÄŸlığı açısından önemli bir tehdit oldukları kadar insan saÄŸlığı açısından da çok önemli olan parazitler arasında yer almasına yol açmaktadır.

Türkiye’nin subtropik iklim kuÅŸağında yer alıyor olması, coÄŸrafik yapısı gibi özellikler nedeni ile birçok kene türünün üreme ve geliÅŸmesi için çok uygun bir ortam oluÅŸturmaktadır. Bunlara, hayvan hareketlerinde ve ilaçlamalardaki kontrol eksikliÄŸi, yetiÅŸtiricilik sistemlerinin bilimsel ve modern tekniklerle yapılmıyor olması eklendiÄŸinde durumun ciddiyeti daha da vahim bir hal almaktadır. Bütün bu olayları kontrol edecek, gerekli önlemleri alacak, korunma ve tedavi programlarını hazırlayacak olan veteriner hekimlik mesleÄŸi çalışanlarının karar aÅŸamalarında dışlanıyor olması ise olayın tüm insan saÄŸlığını ve geleceÄŸimizi tehdit eden bir boyuta ulaÅŸmasına neden olmaktadır.

Keneler, konakçı spesifitesi göstermeksizin mutlaka bir canlıya tutunarak kan emmek zorunda olan ektoparazitlerdir.
Kene halk arasında yöresel olarak deÄŸiÅŸik adlarla bilinir; sakırga, kerni, teza, yavsı bu adlardan bazılarıdır.
Kenelerin viral, bakteriyel, protozoer ve helmint hastalık etkenlerine mekanik veya biyolojik vektörlük yaparak hayvan ve insanlarda 200 den fazla hastalığın ortaya çıkmasında rol oynadıkları bilinmektedir.
Türkiye kene faunası yönünden çok zengin bir ülkedir. Dünyada bilinen yaklaşık 900 kene türünün pek çoÄŸunu ülkemizde rastlamamız mümkündür. Keneleri genel olarak iki bölümde inceleyebiliriz; Ä°xodide ailesinden olanlara sert kene, Argaside ailesinden olanlara yumuÅŸak kene denir.
Türkiye’de en çok rastlanan ve insan ve hayvanlara hastalık nakleden önemli keneler; I. ricinus, Hyalomma anatolicum anatolicum, H. anatolicum excavatum, H. dentritum, H. marginatum ve H. aegyptium, Rhipicephalus. bursa, R. turanicus ve R. sanguineus, Haemaphysalis punctata, Hae. parva, Hae. sulcata, Hae. numidiana ve Hae. inermis, Dermacentor marginatus ve D. niveus, Boophilus annulatus, yaygın olarak bulunmuÅŸ türlerdir. Argasidae ailesinden de pek çok kene türünün ülkemizde bulunduÄŸu bildirilmektedir.
Kenelerin mekanik ve biyolojik vektörlük yaparak sebep olduÄŸu hastalıklardan bazıları; babesiosis, brucellosis, veba, salmonellosis, listeriosis, luping-ill, lyme, tropikal theileriosis, anaplasmosis Türkiye’de sıklıkla rastlanmaktadır. Son zamanlarda Kırım Kongo Kanamalı AteÅŸi hastalığıgüncel hale gelmiÅŸtir. Bunların dışında hayvanlardan kan emen kenelerin sebep olduÄŸu zehirlenmeler ve felçler de çok sık olarak ortaya çıkmaktadır.

• Sakin olunuz.
• Bu noktada önemli olan keneyi uygun bir ÅŸekilde uzaklaÅŸtırmaktır.
• Keneyi çıkarmak için cımbız benzeri bir alet bulun.
• Keneyi tam olarak deriye en yakın noktadan kavrayın. Bu nokta kenenin ağız
parçalarına karşılık gelir.
• Cımbızı yavaÅŸça yukarı doÄŸru çekin.
• Bu çekme esnasında keneyi ezip parçalamayın. Çünkü kenenin vücudunda
bulunan sıvıda virus olabilir!
• Keneyi vücuttan uzaklaÅŸtırmak için alkol, kolonya, oje, aseton, gaz, petrol
ürünleri ve benzeri kullanmayın!

Keneler otlak, çalılık ve kırsal alanlarda yaÅŸayan küçük oval ÅŸekilli, 6-8 bacaklı, uçamayan,
sıçrayamayan hayvanlardır. Hayvan ve insanların kanlarını emerek beslenirler ve bu sayede
hastalıkları insanlara bulaştırabilirler.

Ãœlkemiz kenelerin yaÅŸamaları için coÄŸrafi açıdan oldukça uygun bir yapıya sahiptir. Türlere
göre deÄŸiÅŸmekle beraber kenelerin, küçük kemiricilerden, yaban hayvanlarından evcil memeli
hayvanlara ve özellikle kuÅŸlara devekuÅŸlarına kadar geniÅŸ bir konakçı listesi mevcuttur.
Kenelerin bazı türleri ve geliÅŸim dönemleri gözle görülemeyecek kadar küçük olabilir;
ancak, kenelerin tümü, kanla beslenebilecekleri hayvan ve bazen de insanların arayışı içerisindedir.

Türlerine göre, keneler, farklı alanlarda ve özellikle ormanlık alanların yakınlarında bulunur. Kene
bulaşık alanlardan yürürken veya çalılıklar gibi bulaşık bitkilere (sözgelimi, dökülmüÅŸ yapraklar )
sürtünürken keneler ile karşı karşıya kalınabilir. Keneler, memeli hayvanlar ve kuÅŸlardan
beslendiğinden, bu hayvanlar, kenelerin ve taşıdıkları hastalık etkenlerinin varlığının
sürdürülmesinde önemli rol oynamaktadır.

Kırım-Kongo kanamalı atesi (KKKA) etkeni virüs olan bir enfeksiyon
hastalıgıdır. Hastalıgın etkeni olan virüsün tasıyıcısı olarak rol alan keneler,
yabani hayvanlar, çiftlik hayvanları ve insanlar arasında virüsün tasınmasına ve
çogalmasına aracılık etmektedirler.
Kırım-Kongo kanamalı atesi dogal dengenin degisimiyle (iklim, bitki
örtüsü, yabani hayvan sayısındaki artıs vb.) dogrudan ilgili bir hastalıktır.
Nitekim hastalıgın ilk olarak tespit edildigi Kırım’da da hastalık dogal
dengelerdeki degisiklik sonucunda ortaya çıkmıstır. nsanların girisi yasaklanan
ve tarıma kapatılan bölgeler, birkaç yıl sonra tekrar tarıma açıldıgında hastalık
görülmeye baslamıstır.

Ä°nsanlarda; hastalık ateÅŸ, üÅŸüme-titreme yaygın kas aÄŸrıları, bulantı-kusma, ishal, yüzde kızarıklık, karaciÄŸerde büyüme ve kanama ile kendini gösterir. AteÅŸ, kırıklık, kas aÄŸrısı, iÅŸtahsızlık, baÅŸ aÄŸrısı, aşırı duyarlılık, sırt aÄŸrısı, kol ve bacaklarda aÄŸrı, mide bölgesinde aÄŸrı, bel bölgesinde aÄŸrı gibi belirtiler ile ani olarak baÅŸlamaktadır. Bazen bu bulgulara kusma, karın aÄŸrısı ve ishal ilave olabilmektedir. Gövde ve kol ve bacaklarda cilt içi kanama görülebilir. Burun kanaması ve deÄŸiÅŸik alanlarda kanama bulguları bulunabilir.