- Anasayfa
- Kene Nedir? Korunma Yöntemleri
- Keneler, Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Korunma Yolları
Keneler, Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Korunma Yolları
- Ekleyen Site Yöneticisi
- Eklenme 03/9/2009
- Kene Nedir? Korunma Yöntemleri
-
Reyting:
Keneler geliÅŸimleri sırasında yumurta, larva, nymph ve ergin olmak üzere dört ana evre içerisinde tamamlarlar. Keneler, geliÅŸim evreleri ve yapısal özelliklerine baÄŸlı olarak iki ana gruba ayrılmışlardır.
1-YumuÅŸak Keneler (Mesken keneleri)
2- Sert Keneler (Mera Keneleri)
1- YumuÅŸak keneler:Bu gruptaki kenelerin hepsi Argasidae ailesinde yer aldıkları için bunlara Argasid kenelerde denilmektedir. Vücutları yumuÅŸak derimsi bir yapı ile kaplıdır. Ãœzerlerinde kitini bir yapı yoktur ve genellikle hayvan barınaklarında bulunan yarık ve çatlaklarda gizlenirler. Bu nedenle yumuÅŸak (mesken) keneleri olarak adlandırılırlar. Bu grup içerisinde Argas, Ornithodorus ve Otobius cinsleri içerisinde yer alan çok sayıda tür mevcuttur.
2- Sert Keneler: Bu grupta yer alan keneler scutum denilen sert kitini bir tabakaya sahiptirler (Resim 3). Bu tabaka erkek kenelerde tüm vücudu kaplarken diÅŸilerde sadece baÅŸlarının gerisinde küçük bir alanı kaplar. Bu nedenle, sert kenelerin diÅŸileri yumurtlamak için ihtiyaç duydukları kandan daha çok emebilmektedirler. Sert keneler, genellikle mera ve otlaklarda daha yaygın olarak bulunurlar bu nedenle mera keneleri olarak ta adlandırılmaktadırlar. Ancak bu kenelerin hayvan barınaklarına da yerleÅŸebilecekleri unutulmamalıdır. Bu grupta yer alan kenelerin hepsi Ixodidae ailesi üyesi oldukları için iksodid keneler de denilmektedir. Bunlar içerisinde, geliÅŸim evreleri süresince yararlandıkları konak sayısına göre 1, 2 ve 3 konaklı keneler mevcuttur. Bir konaklı keneler larva döneminden erginliÄŸe kadar aynı konak üzerinde kalırlar. DoymuÅŸ diÅŸiler konağı terk eder ve yumurtladıktan sonra ölürler. Tek konaklı keneler (Boophilus spp.), çevre ÅŸartlarına da baÄŸlı olarak 2,5-8 ay arası deÄŸiÅŸen bir sürede hayat döngüsü geliÅŸimlerini tamamlayabilmektedirler. Ä°ki konaklı keneler (Rhipicephalus spp.), larva iken tutundukları konaklarında gömlek deÄŸiÅŸtirip, nymph haline geçerler. DoymuÅŸ nymphler konağı terk edip gömlek deÄŸiÅŸtirirler ve ergin olarak yeni konaÄŸa tutunurlar. Konak üzerinde çiftleÅŸen ergin diÅŸiler hızla kan emip doymuÅŸ olarak topraÄŸa döner ve uygun yerlere yumurtalarını bırakırlar. Ä°ki konaklı keneler bir hayat döngülerini iki yıla kadar uzatabilmektedirler.
Ãœç konaklı keneler (Ixodes spp.), yumurtadan çıktıktan sonra her geliÅŸim evresinde konak uzağında gömlek deÄŸiÅŸtirirler ve her gömlek deÄŸiÅŸimi sonrasında yeni bir konak bulurlar.
Sert keneler, yumuÅŸak kenelerden farklı olarak bir defada 3000-7000 yumurta bırakırlar ve ölürler. Tüm bu geliÅŸim evrelerini tamamlayabilmek için keneler konaklarından kan emmek zorunda olan zorunlu dış parazitler olarak tanımlanırlar. Ancak, kenelerin önemi sadece kan emen dış parazit olmalarından kaynaklanmaz. Aynı zamanda, theileriosis, babesiosis ve anaplasmosis gibi sayısız hastalığın taşıyıcı ve bulaÅŸtırıcısı olmalarındandır. Veteriner hekimlerin uyarılarını duymazdan gelen siyasiler 2002 yıllında Ä°ç Anadolu bölgesinde keneler tarafında bulaÅŸtırılan Kırım-Kongo Kanamalı Humması tespit edilmesi ile sarsılmışlardır. Günümüzde Balıkesir’e kadar yayılma göstermiÅŸ olan hastalığın insan, hayvan ve yabani hayat hareketlerine baÄŸlı olarak tüm ülkemize yayılabileceÄŸi düÅŸünülmektedir. Resmi kayıtlara göre bu güne kadar 35 insanımızın ölümüne sebep olan vakaların basın-yayın organlarına da aksetmesi sonucu toplumumuzda yeterli olmasa da, bu hastalıklara ve kenelere karşı hassasiyet artmıştır.
Keneler tarafından bulaÅŸtırılan, hem insan hem de hayvan saÄŸlığını tehdit eden bazı hastalıklar ve vektörü keneler Tablo 1’de özetlenmiÅŸtir.
Tablo 1: Kenelerin İnsan ve Hayvanlara Bulaştırdığı Hastalıklar
